Haberler

Üfleme tabancaları

Basınçlı hava üfleme tabancaları, ulaşılması zor yerlerin ve köşelerin temizlenmesinde kullanılır. Üfleme tabancaları yalnızca yoğuşma suyu ve yağ içermeyen basınçlı hava ile çalıştırılmalıdır. Çalışma basıncı sabit olarak ayarlanmalıdır.

Sızdırmazlıkhalkaları

Sızdırmazlık halkaları, sızdırmazlık elemanlarıdır. Kullanım alanına ve gereksinimlere (örneğin yağlara, greslere, asitlere, ısıya karşı dayanıklılık, vakum sızdırmazlığı) bağlı olarak farklı malzemeler kullanılır; örneğin çeşitli kauçuk türleri, perflor kauçuk (FFKM veya FFPM), polietilen (PE) veya politetrafluoroetilen (PTFE).

Bağlantı parçaları

Bağlantı parçası (çoğul: “bağlantı parçaları”), montaj tekniğinde genellikle standartlara uygun aksesuar parçaları için kullanılan genel bir terimdir.

Boru hatları bağlantı parçaları

İşlev

Dar anlamıyla, bir boru hattındaki ve aşağıdaki işlevleri yerine getiren bağlantı parçaları bu terimle ifade edilir:

• Boru parçalarının düz bir şekilde birleştirilmesi, örneğin manşonlar ve rakorlar
• Boru dirsekleri vasıtasıyla yön değişikliği (boru bükümleri değil, bunlar düz borudan bükülür!)
• Çap değişikliği (redüksiyonlar)
• Dallanma, örneğin T parçaları (3 kollu) ve kavşaklar (4 kollu)
• Montaj parçalarına bağlantı, örneğin flanşlar veya vidalı bağlantı parçaları (nipeller)
• Farklı boru malzemelerinin birleştirilmesi. Farklı metallerin birleştirilmesinde korozyon unsurlarından kaçınılmalıdır; örneğin, çelik ve bakır boruları birleştirmek için pirinç bağlantı parçası kullanılır.

Uygulama

Özetle, bir boru hattı şunlardan oluşur:

• Düz boru parçaları ve gerekirse boru dirsekleri
• Bağlantı parçaları veya şekillendirilmiş parçalar
• Boru hattı armatürleri (örneğin vanalar, contalar, termometreler, manometreler)

Bağlantı parçaları, boru hattının seyrini dış koşullara uyarlama rolünü üstlenir: Engellerin etrafından dolaşılması, montaj ve bakım çalışmaları için ayırma noktalarının dikkate alınması, dallanma ve çap değişikliklerinin gerçekleştirilmesi gerekir. Kısacası, boru hatlarının güzergâhını yapısal gerekliliklere uyarlamayı sağlarlar. Bağlantı türü vidalı, flanşlı, lehimli, kaynaklı, presli veya yapıştırmalı olabilir.

Fonksiyonel vidalı bağlantılar

Pnömatik fonksiyonel vidalı bağlantılar, en dar alanlarda bile birçok amaca hizmet eder. Normal vidalı bağlantılar gibi kullanılırlar. Ancak örneğin aşağıdakiler gibi başka işlevleri de yerine getirirler:

• Kısma çek valfleri
• Kısma vanaları
• Hava tasarruf vanaları
• Kesme vanaları.

Tipik kullanım alanları arasında pnömatik silindirler de bulunur.

Top vanalar

Küresel vanalar, kapatma elemanı olarak delikli bir küreye sahip vanalardır ve özellikle daha büyük boru çaplarında küresel sürgülü vana olarak da adlandırılırlar.[1] Çoğu durumda, bunlar kesme vanası olarak kullanılır. Bir küresel vananın karakteristik özelliği, örneğin diğer vanaların aksine, tam olarak 90°'lik bir dönüşle tamamen kapanmasıdır.

Manometre

Manometre, sıvılar veya gazlar gibi bir ortamın fiziksel basıncını ölçmek ve göstermek için kullanılan bir ölçüm cihazıdır. Çoğu uygulamada, atmosferik hava basıncına göre hesaplanan bağıl basınç ölçülür. Fark basınç ölçüm cihazları da diğerleri gibi bir basınç farkını ölçer, ancak bu fark iki herhangi bir sistem arasında ölçülür.

Boru yaylı manometreler, ölçülecek basınç aralığına bağlı olarak ölçüm elemanı dairesel, sarmal veya vida şeklinde sarılmış bir boru yayından (Bourdon yayı olarak da bilinir) oluşan basınç ölçüm cihazlarıdır. Boru yayı, basınç uygulandığında açılmaya çalışır. Bu sırada boru yayının ucunda meydana gelen yer değiştirme, bir çekme çubuğu vasıtasıyla bir segment dişliye ve dolayısıyla ibre eksenine aktarılır

SesSönümleyiciler

Dışarı akan basınçlı hava gürültüye neden olur. Ses sönümleyicilerin görevi, atık havayı düzenli bir şekilde tahliye etmek ve ortam havasına salmaktır. Böylece gürültü seviyesi azaltılır.

Susturucuların tipik kullanım alanları pnömatik vanalar veya hava motorlarıdır.

Hortumlar

Hortumlar, katı, sıvı ve gaz halindeki maddelerin taşınması için kullanılan esnek borulardır. Duvar kalınlığı arttıkça borular daha sağlam hale gelir, ancak esnekliği azalır.

Bu durumda boru hatları denir

Hortum bağlantı elemanları

Hortum bağlantı elemanları (hızlı bağlantı, tekli bağlantı, çoklu bağlantı olarak da bilinir), makinelere, tesislere veya üfleme tabancalarına gaz halindeki (basınçlı hava) ve sıvı ortamları sağlamak için gereklidir. Esnek ve dolayısıyla ekonomik kullanım için birçok hat birbirine sabit olarak bağlanmaz, bunun yerine hızlı bağlantı elemanları ile ayrılabilir şekilde tasarlanır. Bunlar, sistemlerin, ünitelerin, cihazların vb. verimli ve güvenilir bir şekilde bağlanmasını ve değiştirilmesini sağlar. Tasarım şekli, kullanım amacına, hortumda taşınan akışkanın türüne (hava, gaz, su, yağ) ve hortumdaki basınç koşullarına (vakum veya aşırı basınç) bağlıdır.

Hortum bağlantıları

Hortumların birbirine veya bir hortumun diğer bağlantı noktalarına bağlanması için aşağıdakiler kullanılır:

• Hortum bağlantı elemanları, hortumları birbirine bağlamak için kullanılan kısa boru parçaları
• Pençeli bağlantı elemanı (hortum bağlantısı) – her bağlantı elemanı yarısında 2 pençe bulunur (toplamda 4 pençe, bükülmeye karşı dayanıklı bir bağlantı sağlar) ve saat yönünde döndürüldüğünde kapanır; yaklaşık 90...120°'lik kapanma açısı, kamlar sayesinde yerine oturur; ancak elle sadece basınçsızken kapatılabilir
• Hortum bağlantısı – Musluk bağlantısı, bahçe hortumu veya çamaşır makinesi 3/4 inç
• Basınçlı hava hızlı bağlantı kuplajı - NW 7,2, 5 veya 2,7 mm, her biri 0...35 bar [1]
• Hava tahliyesi olan emniyetli bağlantı
• Hortum hızlı vidalı bağlantı [3]
• Hızlı geçme bağlantı elemanı - PU hortumlar için
• Kesme halkalı vidalı bağlantı (boru için), geçme manşonlu, hortum için de kullanılabilir [4] 4...18 (42) mm dış çap, 180...50 bar
• Hidrolik hortum - bağlantı parçası ile presleme, sızdırmaz geçmeli bağlantı, isteğe bağlı olarak vidalı kilitli

Kesme halkalı vidalı bağlantı elemanları

Kesme halkalı vidalı bağlantı, en yüksek basınçlar için geliştirilmiş, sıvı sızdırmaz bir boru bağlantı tekniğidir.

Kullanım

Kesme halkalı vidalı bağlantı elemanları, EN ISO 8434 veya DIN 2353 standartlarına uygundur ve özellikle hidrolik sistemlerde kullanılır. Bir kesme halkalı vidalı bağlantı elemanının bileşenleri şunlardır: somun, sıkıştırma konisi ve kesme halkası. 24°'lik bir sızdırmazlık konisine sahiptirler; somunun ise metrik dişleri vardır. Bu rakorlar üç seri halinde üretilir: çok hafif, hafif (yaklaşık 350 bar'a kadar) ve ağır (yaklaşık 600 bar'a kadar).

İç kısmı konik olarak daralan somunun sıkılmasıyla kesme halkası sıkıştırılır; bu sayede kama şeklindeki halkanın iç kısmı boru duvarına kesilerek sızdırmaz bir geçme bağlantısı oluşturur.

Hızlı bağlantı elemanları / geçmeli vidalı bağlantı elemanları

Hızlı takmalı vidalı bağlantı elemanları ve bağlantı parçaları, alet kullanmadan anında manuel montaj ve demontaj imkanı sunar. Çok çeşitli modellerde mevcutturlar, farklı çalışma sıcaklığı ve basınç aralıklarında kullanılabilirler ve basınçlı hava, gazlar ve sıvılar gibi çok sayıda ortamla uyumludurlar. Bunun için hortumların düz kesilmiş ve dıştan kalibre edilmiş olması gerekir.

Hızlı vidalı bağlantı elemanları

Hızlı vidalı bağlantı elemanları, bir somun yardımıyla hortumun bağlantı elemanına takıldığı bağlantı elemanlarıdır.

Avantajları:

• Güvenli bağlantı
• Çok çeşitli hortumlar ve hortum türleri kullanılabilir
• Hortumların kalibre edilmesine gerek yoktur
• Yüksek montaj güvenliği

Sıvı ortamlar için de uygundur

Valfler

Vana, hava/gaz ve sıvılar gibi akışkanların akışını kesmek veya düzenlemek için kullanılan bir bileşendir. Vanalarda, bir kapatma parçası (örneğin bir konik veya bir bilye) akışkanın akış yönüne neredeyse paralel olarak hareket ettirilir. Akış, kapatma elemanının tamamı uygun şekilde şekillendirilmiş bir açıklığa bastırılarak azaltılır veya kesilir.

Valflar, diğer kapatma organlarının (örn. sürgülü vanalar, kanatlı vanalar, küresel vanalar) aksine, tüm ayar aralığı boyunca akış kesitinde homojen bir akış dağılımına sahip olacak şekilde imal edilebilir. Bu nedenle vanalar, madde akışlarını sadece kesmenin yanı sıra, düzenleme görevleri için de oldukça uygundur.

Vana türleri

Vana Şekline Göre Sınıflandırma

Vanalar, geometrik şekillerine göre şu şekilde sınıflandırılabilir:

• Düz geçişli vana (giriş ve çıkış aynı yöndedir); bu vanalarda geçiş "daraltılmış" (kesit daraltmalı) veya "düz" (kesit daraltmasız) olarak tasarlanabilir.
• Eğik oturmalı vana (kapatma gövdesi (genellikle) akış yönüne göre 45° eğimlidir)
• Akışkan akışlarının kontrollü karıştırılması için üç yollu vanalar.

Çalıştırma türüne göre sınıflandırma

Valfler ayrıca çalıştırma türüne göre şu şekilde sınıflandırılabilir:

• Elle çalıştırılan vanalar. Genellikle bunun için bir el çarkı bulunur. Milin yukarı doğru hareket eden veya hareket etmeyen modelleri mevcuttur. Büyük nominal çaplarda, araya bir dişli kutusu yerleştirilir. Aynı şekilde, normal motorlu tahrik mevcut değilse, elle çalıştırma sadece acil durum tahriki olarak tasarlanabilir.
• Vana tahrikli elektromotorlu vanalar
• Elektromanyetik tahrikli vanalar
• Pnömatik veya hidrolik olarak kontrol edilen, ortamla çalıştırılan vanalar, örneğin sıkma vanaları. Ortamla çalıştırılan vanalar arasında ise kendi ortamıyla çalıştırılan ve yabancı ortamla çalıştırılan vanalar arasında ayrım yapılabilir.

• Kendi akışkanıyla çalıştırılan vanalar, örneğin çek valfler
• Dış ortamla çalıştırılan vanalar, örneğin tüm dolaylı olarak kontrol edilen vanalar. Dış ortamla çalıştırılan veya dolaylı olarak kontrol edilen vanalar, çok kademeli bir vananın parçası da olabileceğinden ayrı olarak ele alınmalıdır.

Vana kademelerine göre ayrım

Bir vana, nispeten küçük bir giriş enerjisiyle çalışır ve bu sayede genellikle daha fazla enerjiye sahip olan bir akışkan hareketini etkiler. Ancak tek kademeli bir vanada bu güç artırma işleminin sınırları vardır. Çap arttıkça, doğrudan kumandalı vanalarda statik basınç kuvveti artar ve bunu aşmak için buna uygun olarak daha büyük bir kumanda kuvveti (örn. manyetik kuvvet) gerekir. Bu kuvvet yeterli olmazsa, birden fazla vana arka arkaya bağlanır. Bu durumda çok kademeli valflerden söz edilir. Tek tek ele alındığında, ilki doğrudan, diğerleri ise dolaylı olarak veya ön kontrol ile kontrol edilir. Örnekler:

• Zorlamalı kumandalı vanalar: Manyetik çekirdeğe bağlı bir membran veya piston, asıl vana yuvasının sızdırmazlığını sağlar. Elektrik akımı açıldığında çekirdek çekilir ve membranda veya pistonda bulunan yardımcı vana yuvasını açar. Membran veya piston üzerinde bulunan akışkan dışarı akabilir. Bu sayede vanada dengeli basınç koşulları oluşur ve çekirdek/membran veya çekirdek/piston bağlantısı aracılığıyla ana vana yuvası açılır. Bu tasarımda fark basıncı gerekmez. Nominal basınç aralığı sıfır basınçtan başlar.

• Ön kumandalı vanalar: Ön kumandalı vanalar, 3/2 yollu bir pilot manyetik valfe sahiptir. Bir membran veya piston, asıl vana yuvasının sızdırmazlığını sağlar. Pilot valf kapalıyken, membranın her iki tarafındaki bir kısma deliği üzerinden ortam basıncı oluşabilir. Giriş ile çıkış arasında bir basınç farkı olduğu sürece, membranın üst tarafındaki daha geniş yüzey nedeniyle bir kapatma kuvveti etki eder. Pilot valf açıldığında, membranın üstündeki basınç azalır. Bunun sonucunda alt tarafta artan kuvvet, membranı yukarı doğru kaldırır ve valfi açar. Ön kumandalı valflerin sorunsuz bir şekilde açılıp kapanabilmesi için minimum bir basınç farkı gereklidir.

Göreve Göre Ayrım

Valfler, pnömatik veya hidrolik sistemlerde farklı görevleri yerine getirir. Çeşitli faktörlere bağlı olarak akışkanlara (gaz veya sıvılar) karşı bir bariyer görevi görür. Aşağıdaki 4 durum söz konusudur:

1. Akışkanın her iki yönde de geçişi kolayca engellenebilir (akış vanaları),
2. veya akış yönüne bağlı olarak (çek valfler),
3. basınca bağlı olarak engellenebilir (basınç valfleri),
4. ya da akış, aynı anda birden fazla hat üzerinde kontrol edilebilir (yön valfleri, 3/2 veya daha fazla).

Kilitleme vanaları ve akış vanaları

Akış vanaları, akış kesitini azaltır veya akışı tamamen keser.

Örnekler:

• Kısma vanası
• Geciktirme vanası
• Değiştirme valfi (VEYA)
• Çift basınç valfi (VE)
• Hızlı kapatma vanası: Hızlı kapatma vanası, boru akışının aniden kesilmesini sağlar. Örneğin, bir jeneratörün ani mekanik yük boşaltması durumunda (yük atma) buhar beslemesi aniden kesilebilir. Böylelikle türbinin "aşırı hızlanması" önlenebilir.
• Kimya endüstrisinde, arıza durumunda boru hatlarını mümkün olduğunca hızlı bir şekilde ayırmak için hızlı kapatma vanaları kullanılır.
• Geçiş vanası, akım anahtarlama vanası veya 2/2 yollu vana: Bir girişi ve bir çıkışı olan kesme vanaları. Dinlenme konumunda, ortam basıncının da desteğiyle ana yay, contayı vana yuvasına bastırır ve geçişi kapatır. Açıldıktan sonra, çekirdek contayla birlikte manyetik bobin içindeki kutup yüzeyine kadar çekilir ve vana açılır. Elektromanyetik kuvvet, yay kuvveti ile statik ve dinamik basınç kuvvetlerinin toplamından daha büyüktür.

Çek valfler

Çek valfler akışı yalnızca tek yönde engeller. Özel çek valfler:

• Düzeltmeli çek valf
• Hızlı tahliye vanası

Basınç vanaları

Basınç valfleri, basınca bağlı olarak akışkanın geçişini engeller. Normalde ancak belirli bir basınç aralığında devreye girerler.

Örnekler:

• Basınç sınırlama valfi ve devreye alma valfi
• Diferansiyel basınç valfi
• Basınç düşürme valfi
• Basınç ayar valfi

Yön valfleri

Üç yollu valfler, dört yollu valfler veya daha yüksek mertebeden yön valfleri, akım valfleri gibi akışı engeller veya sağlar; yani basınç veya yönden bağımsızdır. Ancak aynı anda birden fazla akışkan akışını etkilerler, bu nedenle en az 3 çalışma hattı bağlantısına sahiptirler. Ayrıca, anahtarlama konumlarına göre de ayrılabilirler; yani, kesikli (anahtarlama valfi olarak yol valfi) ve sürekli (sürekli valf olarak yol valfi).

Örnekler:

• Orantılı valf (sürekli valf olarak kullanılan yol valfi)
• Regülasyon valfi (sürekli valf olarak kullanılan yön valfi)
• Servo valf (sürekli valf olarak kullanılan yön valfi)
• Doğrudan kumandalı 3/2 yollu valf (anahtarlamalı valf olarak kullanılan yön valfi): 3/2 yollu valfler üç bağlantı noktasına ve iki valf yuvasına sahiptir. Her iki durumda da valf yuvalarından biri açık, diğeri kapalı kalır. Çalışma ortamının çeşitli çalışma bağlantılarına bağlanma şekline bağlı olarak farklı işlevler ortaya çıkar. Basınç, valf yuvasının altında oluşur. Akım kesik durumdayken bir yay, alt çekirdek contasını valf yuvasına bastırarak valfi kapatır. A bağlantısındaki hat, R üzerinden havalandırılır. Elektrik akımı açıldıktan sonra çekirdek çekilir ve yaylı bir conta vasıtasıyla R bağlantısındaki vana yuvasını sızdırmaz hale getirir. Ortam, P'den A'ya doğru akar.

Kapatma gövdesinin yapısına göre sınıflandırma

Vanalar, kapatma gövdesinin yapısına göre de sınıflandırılabilir. Örnekler şunlardır:

• Disk valfi, diğer adıyla yuvalı valf: Kapatma gövdesi disk şeklindedir; tipik bir musluk buna örnektir.
• Boru vanası veya çift yuvalı vana: Kapatma gövdesi bir boru parçasıdır ve iki adet halka şeklinde sızdırmazlık yüzeyine sahiptir; bu sayede basınçsız çalıştırma sağlanır.
• Pistonlu vana: Kapatma gövdesi bir pistondur
• Rulo membran vanası: Kapatma elemanı, yuvarlanarak vana kesit alanını az ya da çok açan bir membrandan oluşur; bu yapı türü örneğin havalandırma ve tahliye vanalarında kullanılır.
• Sıkıştırmalı vana: Kapatma elemanı hortum şeklindedir.
• İğne vanaları: Kapatma elemanının koni şeklindeki ucu, halka şeklindeki bir giriş/çıkış açıklığına baskı uygular
• Küresel vana: Kapatma elemanı bir küredir.

Uygulama

Valfler sayesinde, bir boru hattındaki akış miktarları hassas bir şekilde ayarlanabilir ve ortamdan güvenli bir şekilde izole edilebilir. Buna karşılık, emniyet vanaları, izin verilmeyen basınç koşullarını (örneğin bir tankta) hızla dengeleyebilmek için büyük kütle akışlarına izin verecek şekilde tasarlanmıştır. Vanalar her zaman belirli bir akış direncine sahiptir, bu nedenle bazı uygulamalar için uygun değildir. Ayrıca, çalıştırma ünitesini tamamen sızdırmaz tutmak oldukça zordur.

Valfler, özellikle de elektromanyetik valfler, endüstride sıklıkla ve çok çeşitli şekillerde kullanılır: otomasyon alanında silindirleri, tutma sistemlerini veya iticileri hareket ettirmek için; kimya endüstrisinde, gıda endüstrisinde, su arıtımında ve daha birçok alanda.

Bakım üniteleri

Pnömatik sistemlerdeki bir bileşen olan bakım ünitesinin görevi, enerji kaynağı olan basınçlı havayı hazırlamaktır.

Doğru basınçlı hava hazırlığı, pnömatik elemanların ve kontrol sistemlerinin işlevsel güvenliği ve hizmet ömrü için bir ön koşuldur. Bakım ünitesinde aşağıdaki işlevler entegre edilmiştir:

Temizleme. Kompresörden gelen sıkıştırılmış hava, kir parçacıkları ve nem içerir; bunlar filtreler ve özel cihazlar aracılığıyla ayrıştırılır.
Kontrol hatları ve elemanları için ayrılan hava, ek ince filtreler sayesinde özellikle yüksek bir arıtma derecesine ulaşır.
Basınç düzenleme. Bir basınç düzenleme valfi, giriş basıncı veya hava tüketimi dalgalansa bile çıkış basıncının (basınçlı hava şebekesindeki basınç) sabit kalmasını sağlar.
Basınç göstergesi. Bir basınç ölçer (manometre), şebekedeki basıncı gösterir.

Yağlama. Pnömatik elemanların yağlanması gerekiyorsa, bir yağlayıcı yeterli miktarda yağın sağlanmasını sağlar.

Silindir

Pnömatik silindir, basınçlı hava ile çalıştırılan bir çalışma silindiridir. Pnömatik silindirler, enjeksiyon kalıpları, taşıma, tahrik veya taşıma teknolojisi gibi birçok pnömatik uygulamada kullanılır.

Temel olarak, tek taraflı ve çift taraflı basınçlı hava beslemeli silindirler arasında ayrım yapılır; bunlar tek etkili veya çift etkili silindirler olarak da adlandırılır.
Pnömatik silindirlerin şema sembolleri ISO 1219 standardına göre belirlenmiştir.